“6 mm çelik halat kaç kilo taşır?”, “16 mm halat kaç ton kaldırır?” veya “26 mm halat ne kadar yük çeker?” sorularının cevabı; halat çapı kadar halat konstrüksiyonu, tel sınıfı (1770/1960 MPa), kullanım amacı ve güvenlik faktörüne de bağlıdır. Aynı 12 mm çelik halat; 6×19 FC olarak yaklaşık 8.300 kg, 6×36 IWRC olarak 9.400 kg, 8×36 IWRC olarak 9.700 kg minimum kopma yükü değerine sahiptir. Bu rehberde 1 mm’den 60 mm’ye kadar tüm yaygın çelik halat çaplarının kopma yükü (MBL) ve genel kaldırmada uygulanan çalışma yükü limiti (WLL) değerlerini sektörde sık kullanılan konstrüksiyonlar için bir araya getirdik. Tablonun nasıl hesaplandığını, sektörel uygulamada hangi çapın hangi tonajla eşleştiğini ve sahada en sık yapılan yorumlama hatalarını açıklıyoruz.
Çelik halat kopma yükü nasıl hesaplanır?
Çelik halat kopma yükü için temel formül oldukça sadedir:
MBL (kN) = K × d²
Burada K halatın konstrüksiyonuna ve tel mukavemetine bağlı bir sabit, d ise halat nominal çapı (mm cinsinden). K değerleri yaklaşık olarak şu aralıktadır:
| Konstrüksiyon | Tel Mukavemeti | K Değeri (yaklaşık) |
|---|---|---|
| 6×19 FC | 1770 MPa | 0,330 |
| 6×19 IWRC | 1770 MPa | 0,356 |
| 6×36 FC | 1770 MPa | 0,330 |
| 6×36 IWRC | 1770 MPa | 0,358 |
| 6×36 IWRC | 1960 MPa | 0,396 |
| 8×36 IWRC | 1770 MPa | 0,366 |
| 8×36 IWRC | 1960 MPa | 0,405 |
| 18×7 (rotation-resistant) | 1770 MPa | 0,326 |
| 35×7 (compact non-rotating) | 1960 MPa | 0,395 |
Örneğin 16 mm 6×36 IWRC, 1770 MPa: MBL = 0,358 × 16² = 0,358 × 256 = 91,6 kN ≈ 9.350 kg. WLL ise genel kaldırma için 5:1 güvenlik faktörü ile 1.870 kg olur. Hesap detayları ve farklı tel mukavemet sınıflarının etkisi için çelik halat kopma yükü hesaplama rehberini inceleyebilirsiniz.
1 mm’den 60 mm’ye kadar çap-tonaj hızlı bakış tablosu
Aşağıdaki tablo en sık kullanılan 6×36 IWRC (1770 MPa) konstrüksiyonu üzerinden, tipik MBL ve 5:1 güvenlik faktörü ile WLL değerlerini özetler. Diğer konstrüksiyonlar için K değeriyle yukarıdaki formülü kullanabilirsiniz.
| Çap (mm) | MBL (kN) | MBL (kg) | WLL @ 5:1 (kg) | WLL @ 7:1 (kg) |
|---|---|---|---|---|
| 3 | 3,22 | ~330 | ~65 | ~45 |
| 4 | 5,73 | ~585 | ~115 | ~85 |
| 5 | 8,95 | ~915 | ~180 | ~130 |
| 6 | 12,9 | ~1.310 | ~265 | ~190 |
| 8 | 22,9 | ~2.330 | ~470 | ~335 |
| 10 | 35,8 | ~3.650 | ~730 | ~520 |
| 12 | 51,5 | ~5.250 | ~1.050 | ~750 |
| 14 | 70,2 | ~7.150 | ~1.430 | ~1.020 |
| 16 | 91,6 | ~9.350 | ~1.870 | ~1.335 |
| 18 | 116 | ~11.800 | ~2.360 | ~1.685 |
| 20 | 143 | ~14.600 | ~2.920 | ~2.085 |
| 22 | 173 | ~17.650 | ~3.530 | ~2.520 |
| 24 | 206 | ~21.000 | ~4.200 | ~3.000 |
| 26 | 242 | ~24.700 | ~4.940 | ~3.530 |
| 28 | 281 | ~28.650 | ~5.730 | ~4.095 |
| 32 | 367 | ~37.400 | ~7.480 | ~5.340 |
| 36 | 464 | ~47.300 | ~9.460 | ~6.760 |
| 40 | 573 | ~58.400 | ~11.680 | ~8.340 |
| 44 | 693 | ~70.650 | ~14.130 | ~10.090 |
| 48 | 825 | ~84.100 | ~16.820 | ~12.010 |
| 52 | 968 | ~98.700 | ~19.740 | ~14.100 |
| 56 | 1.123 | ~114.500 | ~22.900 | ~16.350 |
| 60 | 1.289 | ~131.400 | ~26.280 | ~18.770 |
Değerler nominal ve yaklaşıktır; üretici sertifikasındaki rakam her zaman tablodaki tahmine göre öncelik taşır. 1960 MPa tel mukavemetli halatlarda değerler bu tablonun yaklaşık %10-12 üzerine çıkar; FC fiber özlü halatlarda ise yaklaşık %6-8 altına iner.
WLL hangi güvenlik faktörü ile hesaplanır?
Yukarıdaki tabloda 5:1 ve 7:1 olmak üzere iki güvenlik faktörü verilmiştir. Sektöre göre uygulanan değer farklıdır:
- 5:1: Genel kaldırma sapanları (EN 13414, ASME B30.9). Tabloda en sık kullanılan.
- 4:1 – 5:1: Vinç ve hoist halatları (FEM 9.661, ISO 4308).
- 7:1 – 10:1: İnsan taşıma uygulamaları (BS 7905, asma iskele).
- 12:1 – 16:1: Asansör halatları (EN 81-50, EN 12385-5).
- 3:1 – 4:1: Geçici çekme veya römork uygulamaları (statik, kısa süreli).
WLL değeri seçilirken uygulama tipi belirlenir, sonra MBL ilgili güvenlik faktörüne bölünür. Yanlış güvenlik faktörü uygulamak hem mevzuat ihlali hem güvenlik açığıdır. Güvenlik faktörünün hangi standartta nasıl tanımlandığı için çelik halat güvenlik katsayısı rehberini kullanabilirsiniz.
Sektörel hızlı eşleştirme
| Uygulama | Tipik Halat Çapı | Tipik WLL Aralığı |
|---|---|---|
| Ev tipi çelik halat sapan (DIY) | 6 – 8 mm | 250 – 500 kg |
| Forklift ek halatı | 10 – 12 mm | 700 – 1.000 kg |
| Atölye tavan vinci (1-5 t) | 12 – 16 mm | 1.000 – 2.000 kg |
| Kule vinci ana halatı | 16 – 22 mm | 1.800 – 3.500 kg |
| Mobil vinç (LR/LTM) | 22 – 32 mm | 3.500 – 7.500 kg |
| Liman / konteyner vinci | 26 – 40 mm | 5.000 – 12.000 kg |
| Maden kafes halatı | 32 – 50 mm | 5.000 – 15.000 kg (10:1) |
| Asansör halatı (binek 1.000 kg) | 8 – 13 mm (4-8 adet) | ~80 kg/halat (12:1) |
| Tremi / fore kazık halatı | 18 – 26 mm | 2.000 – 4.500 kg |
16 mm çelik halat kaç ton kaldırır?
6×36 IWRC 1770 MPa için MBL yaklaşık 9.350 kg, WLL 5:1 ile 1.870 kg’dır. Yani 16 mm halatla doğrudan kaldırma uygulamasında ~1,8-1,9 ton yükü güvenle kaldırabilirsiniz. Çift halat (iki sapan bacaklı) konfigürasyonda ve açı düzgün ise bu değer iki katına yaklaşır (açı düzeltmesiyle).
6 mm çelik halat kaç kilo taşır?
6×36 IWRC 1770 MPa için MBL yaklaşık 1.310 kg, WLL 5:1 ile ~265 kg’dır. 6 mm halat ev tipi, hafif kaldırma ve sapan uygulamalarında kullanılır; sanayi tipi kaldırmada minimum 12 mm üzeri tercih edilir.
Aynı çap halatın IWRC’si FC’sinden daha mı dayanıklı?
Evet. IWRC (Independent Wire Rope Core) halatın özü de çelikten yapıldığı için aynı çapta FC (Fiber Core) halata göre yaklaşık %7-10 daha yüksek kopma yüküna sahiptir. Buna karşılık FC halat biraz daha esnek, hafif ve nem altında daha pahalı korozyon davranışı gösterir. IWRC ile FC arasındaki kapsamlı karşılaştırma için IWRC vs FC halat rehberine bakabilirsiniz.
Tablodaki değerler hangi standarda göre?
Tablodaki MBL değerleri EN 12385-4 ve ISO 2408 standartlarındaki K katsayılarına göre hesaplanmıştır. Üretici sertifikasında verilen değer, üretim partisinin gerçek çekme testi sonucudur ve tablodan birkaç yüzde sapabilir. Resmi proje hesaplarında her zaman üreticinin sertifika rakamı kullanılır.
Hangi durumda 5:1 yerine 7:1 güvenlik faktörü uygulanır?
İnsan taşıma uygulamaları (asma iskele, gondola, personel sepeti), şok yük içeren operasyonlar ve standart altı bakım koşulları için 7:1 güvenlik faktörü kullanılır. Asansör halatlarında bu oran 12:1 ile 16:1 arasındadır.
Çap-tonaj tabloları, halat seçiminde başlangıç noktasıdır; nihai karar her zaman uygulama tipi, güvenlik faktörü, sapan açısı ve dinamik yük olasılığı dikkate alınarak verilmelidir. Etiket üzerindeki WLL hiçbir koşulda aşılmamalı; tabloda gördüğünüz değerler ise plansız bir “garantili tonaj” gibi yorumlanmamalıdır.
Yeni Doğan Çelik Halat, 1994’ten bu yana çelik halat sektöründe faaliyet göstermekte; demir-çelik, liman, inşaat, vinç, petrol, maden, çimento ve asansör sektörlerine 1 mm’den 60 mm’ye kadar geniş çap aralığında TS EN belgeli halat ve TSE belgeli sapan temin etmektedir. Uygulamanıza uygun çap ve konstrüksiyon önerisi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
- Address: Alınteri Bulvarı No:6-8 Ostim / ANKARA
- Telephone 0312 394 04 96 — 0530 668 29 26
- E-posta: satis@yenidogancelikhalat.com.tr