6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Türkiye’deki tüm işyerlerinde çalışanların sağlık ve güvenliğini koruma altına almak amacıyla çıkarılmış temel bir mevzuattır. 2026 yılı itibarıyla güncellenen idari para cezaları, özellikle kaldırma ekipmanları, vinç, çelik halat ve sapan kullanan işletmeleri doğrudan ilgilendirmektedir. Bu makalede, 6331 sayılı İSG Kanunu kapsamındaki 2026 yılı para cezalarını, hangi yükümlülüklerin hangi yaptırımlara yol açtığını ve işletmenizi nasıl koruyabileceğinizi ayrıntılı biçimde ele alacağız.
Kaldırma ekipmanları sektöründe faaliyet gösteren işletmeler için çelik halat, sapan ve vinç gibi ekipmanların periyodik muayenesi ve güvenli kullanımı yasal bir zorunluluktur. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde 2026 yılında yürürlüğe giren güncel ceza tarifesiyle ciddi mali yaptırımlarla karşılaşılmaktadır.
6331 Sayılı İSG Kanunu Nedir ve Kimleri Kapsar?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 30 Haziran 2012 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu kanun; kamu ve özel sektöre ait tüm işyerlerini, çalışanları, işverenleri ve işveren vekillerini kapsamaktadır. Kanunun amacı, iş kazaları ve meslek hastalıklarını önlemek, çalışma ortamını iyileştirmek ve işçi sağlığını güvence altına almaktır.
Kanun kapsamına giren işyerleri; tehlike sınıfına göre az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olmak üzere üç kategoriye ayrılmaktadır. Vinç operasyonları, çelik halat ve kaldırma ekipmanları kullanan işyerleri genellikle “tehlikeli” ya da “çok tehlikeli” sınıfta yer almakta; bu nedenle daha kapsamlı yükümlülüklere ve daha yüksek ceza tarifelerine tabi tutulmaktadır.
Kanun, işverenlere risk değerlendirmesi yapma, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırma, acil eylem planı hazırlama, çalışanlara eğitim verme ve kişisel koruyucu donanım sağlama gibi temel yükümlülükler getirmektedir. Bu yükümlülüklerin aksatılması durumunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişleri tarafından idari para cezası uygulanmaktadır.
2026 Yılı İdari Para Cezası Nasıl Hesaplanır?
6331 sayılı Kanun’da yer alan para cezaları, her yıl yeniden değerleme oranı esas alınarak güncellenmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan yeniden değerleme katsayısı, bir önceki yılın ceza miktarlarına uygulanarak yeni tarife belirlenmektedir. 2026 yılı için Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan yeniden değerleme oranı doğrultusunda ceza miktarları güncellenmiştir.
Ceza hesaplamasında dikkat edilmesi gereken önemli bir husus, işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısıdır. Az tehlikeli işyerleri için belirlenen taban ceza miktarı, tehlikeli sınıftaki işyerleri için 1,5 katı, çok tehlikeli sınıftaki işyerleri için ise 2 katı olarak uygulanmaktadır. Ayrıca aynı ihlal, bir ay içinde tekrarlandığında ceza miktarı iki katına çıkarılmaktadır.
Cezalar, ihlalin niteliğine göre tek seferlik veya çalışan başına hesaplanan biçimde uygulanabilmektedir. Örneğin risk değerlendirmesi yapmama cezası sabit bir miktarken, kişisel koruyucu donanım sağlamama cezası her bir çalışan için ayrı ayrı hesaplanabilmektedir. Bu durum, büyük işletmeler için toplam ceza miktarını dramatik biçimde artırabilmektedir.
6331 Sayılı Kanun 2026 İdari Para Cezaları Tablosu
Aşağıdaki tablo, 6331 sayılı İSG Kanunu’nun ilgili maddeleri kapsamında 2026 yılında uygulanan güncel idari para cezalarını özetlemektedir. Belirtilen miktarlar, az tehlikeli işyerleri için geçerli taban değerlerdir; tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işyerleri için bu miktarlar sırasıyla 1,5 ve 2 katı olarak uygulanmaktadır.
| Kanun Maddesi | İhlal Konusu | Az Tehlikeli (TL) | Tehlikeli (TL) | Çok Tehlikeli (TL) |
|---|---|---|---|---|
| Madde 4 | Genel yükümlülüklere uymama | ~35.000 | ~52.500 | ~70.000 |
| Madde 6 | İş güvenliği uzmanı çalıştırmama | ~50.000 | ~75.000 | ~100.000 |
| Madde 6 | İşyeri hekimi çalıştırmama | ~50.000 | ~75.000 | ~100.000 |
| Madde 10 | Risk değerlendirmesi yapmama | ~70.000 | ~105.000 | ~140.000 |
| Madde 11 | Acil eylem planı hazırlamamak | ~35.000 | ~52.500 | ~70.000 |
| Madde 14 | İş kazasını bildirmeme | ~40.000 | ~60.000 | ~80.000 |
| Madde 15 | Sağlık gözetimi yaptırmama | ~35.000 (çalışan başına) | ~52.500 | ~70.000 |
| Madde 16 | Çalışanlara bilgi vermeme | ~20.000 | ~30.000 | ~40.000 |
| Madde 17 | Eğitim vermeme | ~35.000 (çalışan başına) | ~52.500 | ~70.000 |
| Madde 18 | Çalışanların görüş ve önerilerini almama | ~20.000 | ~30.000 | ~40.000 |
| Madde 22 | İSG kurulu kurmamaK | ~40.000 | ~60.000 | ~80.000 |
| Madde 29 | İşi durdurma kararına uymama | ~150.000 | ~150.000 | ~150.000 |
Not: Yukarıdaki rakamlar, kamuya açık yeniden değerleme bilgileri ve önceki yıl ceza tarifelerine dayalı yaklaşık değerlerdir. Kesin ve bağlayıcı miktarlar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın resmî tebliğlerini ve Resmî Gazete ilanlarını incelemenizi tavsiye ederiz.
Kaldırma Ekipmanları ve Çelik Halat Kullanan İşyerlerinde Özel Yükümlülükler
Vinç, çelik halat, sapan, kanca takımı ve diğer kaldırma ekipmanları kullanan işyerleri, 6331 sayılı Kanun’un yanı sıra ek mevzuata da tabidir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Makine Emniyeti Yönetmeliği ile uyumlu), bu tür ekipmanlar için periyodik muayene, test ve sertifikasyon zorunluluğu getirmektedir.
Periyodik muayene yükümlülüğü kapsamında kaldırma ekipmanları yılda en az bir kez yetkili mühendis veya mühendislik kuruluşu tarafından denetlenmek zorundadır. Muayene sonuçlarının kayıt altına alınması ve bu kayıtların iş müfettişlerine sunulmaya hazır tutulması gerekmektedir. Muayene belgelerinin eksik veya güncel olmaması durumunda işyeri, hem ilgili yönetmelik hem de 6331 sayılı Kanun kapsamında çift yönlü cezai yaptırımla karşı karşıya kalabilmektedir.
Çelik halat, sapan ve kaldırma zincirlerinde ise gözle muayene sıklığı daha yüksektir. Standartlara (TS EN 12385, TS EN 13414 vb.) göre halatların her kullanım öncesinde operatör tarafından kontrol edilmesi, belirli aralıklarla yetkili kişi tarafından kapsamlı muayeneye tabi tutulması beklenmektedir. Bu kontrollerin yapılmaması, iş kazası durumunda işverenin hukuki sorumluluğunu ağırlaştırmakta ve idari cezanın yanı sıra cezai yaptırımlara da yol açabilmektedir.
Özellikle inşaat, liman, maden ve ağır sanayi gibi çok tehlikeli sınıfta yer alan sektörlerde kaldırma operasyonlarının planlanması, yetkili kişi gözetiminde yürütülmesi ve her aşamanın belgelenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu gerekliliklerin yerine getirilmemesi, tabloda görüldüğü üzere yüksek ceza multipliyatörleri nedeniyle önemli mali yük oluşturabilmektedir.
İşverenin Yükümlülüklerini Yerine Getirmemesinin Sonuçları
6331 sayılı Kanun kapsamındaki idari para cezaları, yükümlülüklerin yerine getirilmemesinin en görünür yaptırımıdır; ancak tek yaptırım değildir. Denetim sonucunda işyeri koşullarının çalışan sağlığı ve güvenliği için tehlike oluşturduğu tespit edildiğinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişleri, idari para cezasının yanı sıra işin durdurulmasına da karar verebilmektedir.
İşin durdurulması kararı, işverenin eksiklikleri gidermesine kadar geçerliliğini korumakta ve bu süre zarfında işyerinin üretime devam edememesine yol açmaktadır. Özellikle kaldırma ekipmanı kullanan üretim tesisleri için bu durum, günlük kayıpların para cezalarını kat kat aşmasına neden olabilmektedir. İşin durdurulması kararına uymayan işverenler ise ayrıca ağır idari cezayla karşılaşmaktadır.
Para cezası ve iş durdurma yaptırımlarının ötesinde, iş kazası meydana gelmesi halinde işveren hukuki ve cezai sorumlulukla da karşılaşmaktadır. Türk Ceza Kanunu’nun ilgili maddeleri kapsamında ihmalden yaralama veya ölüme sebebiyet verme suçlamaları gündeme gelebilmekte; aynı zamanda SGK rücu davaları ciddi tazminat yükü doğurabilmektedir. Tüm bu risklerin birlikte değerlendirildiğinde, İSG yükümlülüklerinin proaktif biçimde yerine getirilmesi hem etik hem de ekonomik açıdan doğru yaklaşım olmaktadır.
Ceza Almamak İçin Alınacak Önlemler: Pratik Kontrol Listesi
İşletmenizi 6331 sayılı İSG Kanunu yaptırımlarından korumak için sistematik bir yaklaşım benimsemeniz gerekmektedir. Aşağıdaki kontrol listesi, özellikle kaldırma ekipmanları kullanan işyerleri için hazırlanmıştır:
- Risk değerlendirmesi: Tüm iş süreçleri için güncel risk değerlendirmesi yapılmış ve kayıt altına alınmış olmalıdır. Kaldırma operasyonları özel risk analizi gerektirir.
- Periyodik muayene: Vinç, çelik halat, sapan, kanca ve diğer kaldırma ekipmanlarının periyodik muayeneleri zamanında yaptırılmış ve sertifikaları güncel olmalıdır.
- İş güvenliği uzmanı: Tehlike sınıfınıza uygun sertifikaya sahip iş güvenliği uzmanı ile hizmet sözleşmesi imzalanmış olmalıdır.
- İşyeri hekimi: Çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre belirlenen çalışma süresinde işyeri hekimi hizmeti alınmalıdır.
- Eğitim kayıtları: Tüm çalışanlara işe başlama, ekipman değişikliği ve periyodik aralıklarla İSG eğitimi verilmiş ve imzalı tutanaklar muhafaza edilmiş olmalıdır.
- KKD temini: Baret, emniyet kemeri, çelik burunlu ayakkabı, eldiven gibi kişisel koruyucu donanımlar sağlanmış ve kullanımı denetlenmiş olmalıdır.
- Acil eylem planı: İşyerine özgü acil eylem planı hazırlanmış, tatbikat yapılmış ve güncel tutulmuş olmalıdır.
- İSG kurulu: 50 ve üzeri çalışanı olan işyerlerinde İSG kurulu oluşturulmuş ve toplantı tutanakları saklanmış olmalıdır.
- Sağlık gözetimi: Çalışanlar için işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri yaptırılmış olmalıdır.
- İş kazası bildirimi: Herhangi bir iş kazasında SGK’ya yasal süre içinde (3 iş günü) bildirim yapılmış olmalıdır.
Denetim Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş müfettişleri, işyerlerini önceden haber vermeksizin denetleyebilmektedir. Bu nedenle belgelerin her zaman güncel ve erişilebilir olması kritik önem taşımaktadır. Denetim sırasında müfettişin talep edebileceği başlıca belgeler şunlardır:
- Risk değerlendirme raporu ve güncelleme kayıtları
- İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmet sözleşmeleri ile devam çizelgeleri
- Çalışan İSG eğitim belgeleri ve katılım tutanakları
- Kaldırma ekipmanları periyodik muayene sertifikaları
- KKD zimmet formları
- Acil eylem planı ve tatbikat kayıtları
- İSG kurulu toplantı tutanakları (ilgili işyerleri için)
- Sağlık gözetim kayıtları
Denetim esnasında işverenin ya da işveren vekilinin müfettişe yardımcı olması, soruları açık ve dürüst biçimde yanıtlaması hem yasal bir yükümlülük hem de iyi niyet göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Eksiklikler tespit edildiğinde, müfettişin takdir yetkisi kapsamında iyileştirme süresi tanınabilmekte; ancak ciddi ihlallerde derhal ceza uygulanmaktadır.
Müfettişin işyerini terk etmesinin ardından denetim raporu ve varsa ceza kararı yazılı olarak tebliğ edilmektedir. İşverenin, ceza kararına itiraz hakkı bulunmakta olup itiraz, tebliğden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesine yapılmalıdır. İtiraz sürecinde hukuki destek alınması önerilmektedir.
Sık Sorulan Sorular
6331 sayılı İSG Kanunu hangi işyerlerini kapsar?
6331 sayılı Kanun; kamu kurumları dahil olmak üzere faaliyet alanı ve çalışan sayısından bağımsız olarak tüm işyerlerini kapsamaktadır. Serbest meslek sahipleri ile ev hizmetleri bazı özel hükümler kapsamında değerlendirilmektedir. Vinç, çelik halat ve kaldırma ekipmanları kullanan tüm işyerleri kanun kapsamında olup tehlike sınıfına göre farklı yükümlülüklere tabidir.
2026 yılı idari para cezaları ne zaman yürürlüğe girdi?
6331 sayılı Kanun kapsamındaki idari para cezaları, her takvim yılı başında yeniden değerleme oranına göre güncellenmektedir. 2026 yılı ceza miktarları, Aralık 2025 sonunda Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ ile yürürlüğe girmiştir. Kesin miktarlar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın resmî web sitesi ile Resmî Gazete arşivini incelemeniz önerilir.
Kaldırma ekipmanlarının periyodik muayenesini kim yapabilir?
Kaldırma ekipmanlarının periyodik muayenesi; makine mühendisi, makine teknikeri veya bu konuda yetkilendirilmiş A sınıfı iş güvenliği uzmanı tarafından yapılabilmektedir. Bununla birlikte, bazı ekipman türleri için akredite muayene kuruluşlarından (ör. TSE, SGS, Bureau Veritas gibi onaylı kuruluşlar) hizmet alınması hem hukuken geçerli hem de daha güvenilir bir yol olarak önerilmektedir.
Ceza kararına nasıl itiraz edilir?
İdari para cezası kararına itiraz; tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde, işyerinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesine dilekçe ile başvurularak yapılmaktadır. İtiraz, yürütmeyi kendiliğinden durdurmamaktadır; ancak mahkemeden yürütmeyi durdurma kararı talep edilebilmektedir. İtiraz sürecinin karmaşık hukuki boyutları nedeniyle bir iş hukuku avukatından destek alınması önerilmektedir.
Çelik halat ve sapanlar için hangi standartlar geçerlidir?
Türkiye’de çelik halat ve sapanlar için başlıca geçerli standartlar şunlardır: TS EN 12385 (çelik tel halatlar), TS EN 13414 (çelik tel halat sapanları), TS EN 1492 (tekstil sapanlar) ve TS EN 818 (kaldırma zincirleri). Bu standartlar; imalat, test, işaretleme ve kullanım gerekliliklerini kapsamakta olup periyodik muayenelerde referans alınmaktadır.
50 kişiden az çalışanı olan işyerinde İSG kurulu kurmak zorunlu mu?
Hayır, 6331 sayılı Kanun’a göre İSG kurulu kurma yükümlülüğü yalnızca elli ve daha fazla çalışanı bulunan ve altı aydan fazla süren işlerin yapıldığı işyerleri için geçerlidir. Ancak bu işyeri sayısının altında olsa dahi çalışanların iş sağlığı ve güvenliği konusundaki görüşlerinin alınması, diğer yükümlülükler kapsamında (Madde 18) yerine getirilmelidir.
İş kazasında SGK’ya bildirim süresi nedir?
6331 sayılı Kanun ve SGK mevzuatı çerçevesinde iş kazası, olayın meydana geldiği tarihten itibaren en geç 3 iş günü içinde SGK’ya bildirilmek zorundadır. Bildirimin zamanında yapılmaması hem idari para cezasına hem de SGK’nın iş kazasına ilişkin yapacağı harcamaları işverenden talep etmesine (rücu davası) zemin hazırlamaktadır.
Profesyonel Destek için Bize Ulaşın
Çelik halat, sapan, kancalı takım ve kaldırma ekipmanları konusunda uzman desteği için celik-halat.com ekibimizle iletişime geçin.
