Çelik halat, sapan, vinç ve diğer kaldırma ekipmanlarının yasal olarak periyodik muayenesini yapabilmek için Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) onaylı bir sertifikaya sahip olmak gerekir. Mekanik mühendisi diploması tek başına yeterli değildir; sahada muayene raporu düzenlemek için ayrıca “Vinç Bakım ve Onarımcısı” ve/veya “Kaldırma Araçları Periyodik Kontrol Personeli” ulusal yeterlilik standardındaki sertifikalardan birinin alınmış olması yasal zorunluluktur. Bu rehberde periyodik muayene eğitiminin yasal çerçevesini, MYK sertifikasının nasıl alındığını, eğitim veren kuruluşları, eğitim süresini ve 2026 yılı için yaklaşık eğitim/sınav ücretlerini ele alıyoruz.
Periyodik muayene neden zorunlu, hangi mevzuata bağlı?
Türkiye’de iş güvenliği mevzuatının temeli 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve buna bağlı “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği”dir. Yönetmeliğin Ek-III bölümü, kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik muayenesini şu süreler için zorunlu kılar:
- Vinçler, asansörler, kaldırma platformları: En az yılda bir kez (üreticinin daha kısa öngördüğü durumlar saklıdır).
- Halat, zincir, sapan ve aksesuarlar: En az 3 ayda bir görsel + yılda bir kez kapsamlı muayene.
- Asma iskele halatları: Her kurulumda ve haftalık.
- Maden kuyusu halatları: Aylık (Maden Kanunu kapsamında).
Muayene; periyodik kontrol yapma yetkisine sahip mühendis veya tekniker tarafından yapılır ve TÜRKAK akredite olmuş bir A tipi muayene kuruluşu adına raporlanır. Mühendis veya teknikerin “yetkili” sayılması için Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) tarafından düzenlenmiş ulusal yeterlilik sertifikasına sahip olması gerekir.
Hangi MYK sertifikası periyodik muayene için geçerli?
| Ulusal Yeterlilik | Seviye | Kapsam |
|---|---|---|
| 11UY0023-5 Kaldırma ve İletme Araçları Periyodik Kontrol Personeli | 5 | Vinç, hoist, kaldırma platformu periyodik muayene |
| 15UY0203-5 Asansör Bakım ve Onarım Personeli | 5 | Asansör periyodik bakım ve test |
| 13UY0146-4 Vinç Bakım ve Onarımcısı | 4 | Vinç mekanik bakım ve raporlama |
| 21UY0397-5 Asansör Periyodik Kontrol Personeli | 5 | Asansör güvenlik testleri ve sertifikalandırma |
| 17UY0307-6 Endüstriyel İş Güvenliği Uzmanı | 6 | İSG kapsamlı, periyodik muayene şartı yardımcı |
Çelik halat ve sapan muayenesi için sahada en geçerli sertifika 11UY0023-5 Kaldırma ve İletme Araçları Periyodik Kontrol Personeli sertifikasıdır. Bu sertifika, mühendis veya teknikerin yıllık halat muayenesi raporu düzenleyip imzalama yetkisini sağlar.
Eğitim ve sınav süreci nasıl işler?
- Ön şart: Makine, elektrik, mekatronik veya endüstri mühendisliği lisans diploması (veya ilgili önlisans + en az 3 yıl deneyim).
- Teorik eğitim: MYK akrediteli bir eğitim kuruluşunda 40-60 saat teorik ders. ISO 4309, EN 12385, FEM 9.661 standartları ele alınır.
- Pratik eğitim: Sahada gerçek halat, sapan ve aksesuar üzerinde muayene uygulamaları (genelde 16-24 saat).
- Teorik sınav: MYK onaylı sınav merkezinde, 60-80 soruluk çoktan seçmeli ve case-study tipi sorular.
- Pratik sınav: Gerçek halat ve ekipman üzerinde muayene yapma, kusur tespiti ve rapor hazırlama.
- Sertifika düzenleme: Başarılı adaylara MYK tarafından 5 yıl geçerli sertifika düzenlenir.
- Yenileme: Sertifika 5 yıl sonra yenilenir; yenilemede güncel mevzuat sınavı yapılır.
Eğitim ve sınav ücretleri (2026)
| Kalem | Yaklaşık Ücret (TL, 2026) |
|---|---|
| Teorik + pratik eğitim paketi | 12.000 – 22.000 |
| MYK teorik sınav ücreti | 2.500 – 4.500 |
| MYK pratik sınav ücreti | 3.500 – 6.000 |
| Sertifika basım/teslim | 800 – 1.500 |
| Toplam (eğitim + sınav) | 18.500 – 34.000 |
| Sertifika yenileme (5 yıllık) | 5.000 – 9.000 |
Bazı kurumlar İŞKUR mesleki eğitim hibesi ile ücretsiz veya indirimli eğitim sunar; özellikle endüstriyel yoğun bölgelerde (İstanbul, Kocaeli, Ankara, İzmir, Kayseri) bu fırsatlar düzenli olarak açılır. Eğitim ve sınav merkezleri için MYK Portal üzerinden akredite kuruluş listesi alınabilir.
MYK akrediteli eğitim veren başlıca kuruluşlar
- TSE (Türk Standartları Enstitüsü) Eğitim Müdürlüğü: Ankara, İstanbul, Bursa, İzmir.
- TÜRKAK akredite özel eğitim merkezleri: Çeşitli illerde ISG ve mühendislik eğitim merkezleri.
- MMO (Makine Mühendisleri Odası) eğitim merkezleri: Tüm büyük şehirler. Periyodik muayene konusunda uzun yıllar deneyime sahiptir.
- TMMOB Mesleki Yeterlilik Merkezi: Üye mühendislere indirimli paket sunar.
- Üniversite sürekli eğitim merkezleri (SEM): Sertifikalı eğitim ve sınav.
- OSGB ve A-tipi muayene kuruluşları: Genelde kendi personeline yönelik eğitim de düzenler.
Sertifika alındıktan sonra ne yapılır?
Sertifika tek başına muayene yapma yetkisi sağlamaz; muayene raporu düzenleyebilmek için TÜRKAK akredite bir A tipi muayene kuruluşunda görevli olmak veya kendi adına bağımsız muayene kuruluşu kurmak gerekir. Birçok sertifikalı mühendis, mevcut bir muayene kuruluşunun bordrolu personeli olarak çalışır ve şirket adına rapor düzenler.
Saha muayenesi ISO 4309’a göre yapılır; halat, sapan, kanca, shackle gibi her ekipman için ayrı kontrol formları doldurulur. Detaylı muayene prosedürü ve kontrol noktaları için çelik halat muayenesi ISO 4309 periyodik kontrol rehberini kullanabilirsiniz.
Eğitim süresince hangi konular işlenir?
- Çelik halat yapısı, konstrüksiyonlar ve sınıflandırma
- EN 12385, EN 13414, ISO 4309 standart aileleri
- Halat çapı ölçüm prosedürü
- Hasar türleri: tel kopması, birdcage, korozyon, kink
- Sapan açı faktörü ve yük dağılımı
- Soketleme, splicing ve klemens teknikleri
- Vinç ve kaldırma ekipmanı kontrol prosedürleri
- Yağlama prosedürleri ve aralıkları
- Risk analizi ve rapor düzenleme
- 6331 sayılı İSG Kanunu ve ilgili yönetmelikler
- Kayıt tutma, baseline ölçüm ve dökümantasyon
Mesleki yeterlilik sınavı sözel mi yoksa yazılı mı?
Sınav iki bölümden oluşur: teorik sınav genelde çoktan seçmeli yazılı olarak yapılır, bazı kuruluşlarda online platform kullanılır. Pratik sınav ise saha veya laboratuvarda gerçek ekipman üzerinde yapılır; aday gözlemci ve değerlendirici eşliğinde muayene gerçekleştirir.
Sertifikam diğer ülkelerde geçerli mi?
Türkiye MYK sertifikası, AB üyesi ülkelerde otomatik olarak tanınmaz; ancak EQF (Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi) eşleştirme tabloları üzerinden değerlendirilir. Avrupa’da çalışmak isteyen periyodik muayene personeli, ilgili ülkenin mesleki yeterlilik sistemine ek olarak başvurmalıdır.
Sertifikam olmadan muayene yaparsam ne olur?
Yetkisiz personel tarafından düzenlenen periyodik muayene raporu geçersizdir. İş kazası durumunda hukuki sorumluluk doğar; işyerine ve raporu düzenleyen kişiye idari para cezası uygulanır. Sigortacı, geçersiz rapor durumunda hasarı karşılamaz.
Şirket içi eğitim ile MYK sertifikası alabilir miyim?
Hayır. MYK sertifikası yalnızca akrediteli sınav merkezlerinde verilen sınav sonucunda düzenlenir. Şirket içi eğitim faydalı olabilir, ancak akreditasyon olmadan sertifika sağlamaz.
Sertifika yenilenmediğinde ne olur?
5 yıllık geçerlilik süresi dolduğunda sertifika geçersiz hale gelir; muayene raporu düzenleme yetkisi sona erer. Yenileme için güncel mevzuat ve standart sınavı yapılır, başarılı olunduğunda sertifika 5 yıl daha geçerli olur.
Periyodik muayene eğitimi, hem mühendisin kariyer atılımı hem işletmenin yasal güvencesi açısından kritik bir yatırımdır. MYK sertifikasına sahip personel, sahada yapılan muayenelerin hem mevzuata uygun hem teknik olarak kaliteli olmasını sağlar. Eğitim ve sınav süreci başlangıçta zorlu görünebilir; ancak iyi planlandığında 3-4 ay içinde tamamlanabilir ve uzun vadede hem güvenlik hem ekonomi açısından geri dönüşü hızlı bir karardır.
Yeni Doğan Çelik Halat, 1994’ten bu yana çelik halat sektöründe faaliyet göstermekte; demir-çelik, liman, inşaat, vinç, petrol, maden, çimento ve asansör sektörlerine 1 mm’den 60 mm’ye kadar geniş çap aralığında TS EN belgeli halat ve TSE belgeli sapan temin etmektedir. Periyodik muayene sonrası halat değişim ihtiyaçlarınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
- Adres: Alınteri Bulvarı No:6-8 Ostim / ANKARA
- Telefon: 0312 394 04 96 — 0530 668 29 26
- E-posta: satis@yenidogancelikhalat.com.tr