Kısa cevap: RTG (Rubber-Tyred Gantry) halatları; konteyner sahasında spreader’ı kaldırıp indiren (hoist) ve gerekiyorsa trolley’i hareket ettiren çelik halatlardır. Çok yüksek çevrim sayısı nedeniyle yorulma ve ezilme dayanımı yüksek, genellikle çelik özlü (IWRC) veya kompakt konstrüksiyonlar seçilir; çap vinç üreticisinin tablosuna göre belirlenir ve değişim kararı ISO 4309 muayene kriterlerine göre verilir.
RTG vinçleri liman ve intermodal terminallerde konteyner istifleme işinin ana makinesidir. Günde yüzlerce kaldırma-indirme çevrimi yaptıkları için halat, vincin en hızlı yıpranan ve duruş maliyetini en çok etkileyen parçalarından biridir. Bu rehber, RTG halatı seçimini ve bakımını kısa, uygulanabilir adımlarla özetler.
RTG Vinci Nedir ve Hangi Halatları Kullanır?
RTG, raya bağlı olmayan, lastik tekerlekli üzerinde hareket eden portal tipi konteyner vincidir. Yard içinde konteynerleri kamyon, şasi ve yığın arasında taşır.
| Halat | Görevi | Dikkat Edilecek Nokta |
|---|---|---|
| Kaldırma (hoist) halatı | Spreader ve konteyneri kaldırıp indirir | Yorulma, makara aşınması, çok sarımlı tambur ezilmesi |
| Trolley halatı (rope-driven tasarımlarda) | Trolley’i kiriş boyunca hareket ettirir | Gerginlik dengesi, uzama |
Hangi halatların bulunduğu vinç modeline göre değişir; kesin liste üreticinin halat şemasından alınmalıdır.
RTG Halatı Seçerken Hangi Kriterlere Bakılır?
- Çap ve konstrüksiyon: Üretici tablosuna uyulur; RTG hoist halatlarında çoğunlukla orta çaplı (yaklaşık 16-28 mm aralığı), çok telli konstrüksiyonlar kullanılır.
- Özü: Çok katlı sarımda ezilmeye dayanım için çelik özlü (IWRC) veya kompakt/preslenmiş tel yapılar tercih edilir.
- Tel mukavemeti: 1770 veya 1960 MPa; daha yüksek sınıf kapasite avantajı sağlar ancak yorulma davranışı birlikte değerlendirilmelidir.
- Rotation resistance: Çok halat/çok kat makaralı sistemlerde dönme momentini azaltan konstrüksiyonlar gerekebilir.
- Kaplama ve yağ: Kıyı terminallerinde galvanizli tel ve iç yağlaması yüksek halat korozyonu geciktirir.
RTG Halatı Neden Erken Yıpranır?
- Aşırı yüksek çevrim sayısı (günde yüzlerce kaldırma)
- Düşük makara/halat çap oranı (D/d) ve aşınmış makara kanalları
- Tamburda düzensiz sarım ve çapraz sarım
- Yetersiz veya yanlış yağlama; toz, tuz ve konteyner artıkları
- Spreader’ın sallanması ve ani yük değişimleri
RTG Halatı Ne Zaman Değiştirilir?
Değişim süresi sabit bir takvime değil, muayene sonucuna bağlanır. ISO 4309’a göre görevlendirilmiş uzman; tel kopması sayısı ve dağılımı, nominal çapta azalma, korozyon, kafes deformasyonu (birdcage), ezilme ve yerel hasar gibi kriterleri değerlendirir. Yoğun terminallerde ömür genellikle aylarla ölçülür; bu nedenle muayene sıklığı kayıt altına alınmalı ve kritik halatlar için yedek stok bulundurulmalıdır.
RTG Halat Bakımı İçin Kontrol Listesi
- Vardiya başı görsel kontrol (kopuk tel, yağ kaybı, düğüm/bükülme)
- Planlı yağlama; yağ tipi halat üreticisi önerisine uygun olmalı
- Makara kanalı ve tambur oluk kontrolü; aşınmış parçayı halattan önce değiştirme
- Gerginlik ve uzama kaydı; yeni halatta ilk dönem uzamadan sonra ayar
- Her muayene sonucunun halat ömrü kaydına işlenmesi
Yeni Doğan Çelik Halat Nasıl Destek Olur?
Yeni Doğan Çelik Halat, Ostim/Ankara merkezli deposundan TS EN uygunluk ve menşei belgeli çelik halat tedarik eder. Konteyner vinci halatlarında vinç üreticisinin teknik tablosuna uygun çap ve konstrüksiyonu birlikte belirler, yağlama ve muayene planı konusunda teknik danışmanlık sunar. Teklif için halat çapı, konstrüksiyon, metraj ve vinç modelini paylaşmanız yeterlidir.
Frequently Asked Questions
RTG halatı kaç mm olmalı?
Çap, vinç üreticisinin halat şemasına göre belirlenir. RTG hoist halatlarında tipik olarak 16-28 mm aralığı görülür; ancak model ve kapasiteye göre farklılık gösterir, bu yüzden üretici tablosu esas alınmalıdır.
RTG halatı ne kadar sürede değişir?
Sabit bir süre yoktur. Terminal yoğunluğuna bağlı olarak ömür aylarla ölçülebilir; değişim kararı ISO 4309 muayene kriterleri (tel kopması, çap azalması, korozyon, deformasyon) ile verilir.
RTG ile RMG halatı aynı mı?
Benzer konstrüksiyonlar kullanılabilir ancak RMG genellikle rayda ve daha otomatik/sürekli çalıştığından yorulma ve gerginlik takibi daha kritik olabilir. Her iki vincde de üretici tablosu geçerlidir.
RTG halatı için hangi standart geçerlidir?
Halat üretimi için EN 12385-4 ve ISO 2408, seçim için ISO 4308, muayene ve değişim kriterleri için ISO 4309 temel referanslardır.
RTG halatında en sık hata nedir?
Aşınmış makara/tambur kanalını değiştirmeden yeni halat takmak ve yağlamayı ihmal etmek; her ikisi de yeni halatın ömrünü ciddi biçimde kısaltır.
Not: Çap, konstrüksiyon ve değişim aralıkları yaklaşık/tipik değerlerdir; bağlayıcı olan vinç üreticisinin teknik şartnamesi, ISO 4309 muayene kriterleri ve yetkili muayene kuruluşunun kararıdır.