Mobil vinç halat sistemleri, Liebherr LR serisi (paletli), Liebherr LTM (tekerlekli), Grove AC serisi ve benzeri mobil vinçlerde kullanılan özel konstrüksiyon çelik halatlardır. Mobil vinçler; şantiyeden şantiyeye hareket eden, çok geniş yük kapasitesine (40 ton – 3.500 ton) ulaşan ve birden fazla halat sistemi (ana vinç, yardımcı vinç, bom kaldırma) birlikte çalıştıran komplike kaldırma araçlarıdır. Her halat sistemi farklı gereklilikler gerektirir — ana vinç yüksek kopma yükü, yardımcı vinç hız ve çeviklik, bom kaldırma uzun boy ve sürekli gerilim gerektirir. Bu rehberde mobil vinç modellerine göre halat seçimi, çok halatlı sistem tasarımı, kurulum ve bakım standartlarını ele alıyoruz.
Mobil Vinç Nedir ve Halat Sistemleri Nasıl Çalışır?
Mobil vinç, kendi taşıyıcısıyla (kamyon, palet, konteyner şase) sahada hareket edebilen ve teleskopik veya kafes yapı bom (boom) üzerinden yük kaldıran vinçtir. Genel halat sistemleri:
- Ana vinç halatı (main hoist): Büyük yükleri kaldıran ana kaldırma halatı
- Yardımcı vinç halatı (aux hoist / whip line): Hafif yükleri hızlı kaldıran ikinci halat
- Bom kaldırma halatı (boom hoist): Bomun açısını değiştiren halat
- Jib / ekstensiyon halatı: Jib veya jib uzatması için özel halat
- Guy halatları (pendant ropes): Kafes bom uygulamalarında bom askı halatları
- Counter weight halatları: Karşı ağırlık bağlantıları
Liebherr LR Serisi (Paletli Vinçler)
Liebherr LR serisi, paletli büyük mobil vinç ailesidir. Yaygın modeller ve halat özellikleri:
LR 1300 (300 ton kapasite)
- Ana vinç halatı: 26 mm, 8×36 IWRC, 1960 MPa
- Yardımcı halat: 22 mm, 6×36 IWRC, 1960 MPa
- Boom hoist: 28 mm, özel rotation-resistant
- Tipik uzunluk: Ana ~500 m, yardımcı ~200 m
LR 1600 (600 ton kapasite)
- Ana vinç halatı: 32 mm, compacted strand IWRC, 1960 MPa
- Yardımcı halat: 24 mm
- Boom hoist: 32 mm rotation-resistant
LR 1750 (750 ton kapasite)
- Ana vinç halatı: 36 mm compacted strand
- Yardımcı halat: 28 mm
- Boom hoist: 36 mm rotation-resistant
LR 11000 (1.000 ton kapasite) ve üzeri
- Ana vinç halatı: 42 mm+ compacted strand IWRC
- Yardımcı halat: 32 mm
- Boom hoist: 42 mm rotation-resistant
Liebherr LTM Serisi (Tekerlekli Vinçler)
LTM serisi, karayolu seyahat eden ve hızlı kurulumlu mobil vinçlerdir. Teleskopik bom ve pratik kurulum öne çıkar.
LTM 1040 (40 ton)
- Ana vinç halatı: 14 mm, 6×36 IWRC
- Yardımcı halat: 11 mm, 6×19 IWRC
LTM 1100 (100 ton)
- Ana vinç halatı: 18 mm, 6×36 IWRC, 1770 MPa
- Yardımcı halat: 14 mm
LTM 1250 (250 ton)
- Ana vinç halatı: 22 mm, 8×36 IWRC, 1960 MPa
- Yardımcı halat: 16 mm
LTM 1500 (500 ton)
- Ana vinç halatı: 28 mm, compacted strand IWRC
- Yardımcı halat: 20 mm
Grove AC Serisi (All Terrain Kamyonlar)
Grove’un all-terrain serisi, arazi ve yol çalışabilir mobil vinçlerdir.
Grove GMK5150 (150 ton)
- Ana vinç halatı: 19 mm, 6×36 IWRC, 1960 MPa
- Yardımcı halat: 15 mm
Grove GMK6400 (400 ton)
- Ana vinç halatı: 26 mm, 8×36 IWRC, 1960 MPa
- Yardımcı halat: 22 mm
Mobil Vinç Halat Konstrüksiyon Seçimi
Ana Vinç Halatı İçin
- 8×36 IWRC Warrington-Seale: Standart yüksek kapasite uygulaması
- Compacted Strand IWRC: Yüksek çevrim ve yük için premium seçim
- 6×36 IWRC: Orta kapasite uygulama (100 ton altı)
Yardımcı (Whip) Halatı İçin
- 6×19 Seale IWRC: Hafif yük, yüksek hız için ideal
- 6×36 IWRC: Orta yük yardımcı için
Bom Kaldırma Halatı İçin
- Rotation-resistant (19×7 veya 35×7): Bom salınımda dönme yapmasın
- Özel halat tasarımı: Yüksek yorulma ömrü
Mobil Vinç Halat Fiyatları (2026)
| Model | Ana Halat (TL) | Yardımcı (TL) | Boom Hoist (TL) | Toplam Set |
|---|---|---|---|---|
| LTM 1040 | 18.000-35.000 | 9.000-18.000 | – | 30.000-55.000 |
| LTM 1100 | 35.000-65.000 | 18.000-32.000 | – | 55.000-95.000 |
| LTM 1250 | 75.000-130.000 | 32.000-55.000 | – | 110.000-190.000 |
| LR 1300 | 180.000-320.000 | 85.000-145.000 | 150.000-270.000 | 415.000-735.000 |
| LR 1600 | 320.000-580.000 | 130.000-225.000 | 280.000-480.000 | 730.000-1.280.000 |
| LR 1750 | 520.000-920.000 | 195.000-340.000 | 440.000-750.000 | 1.155.000-2.010.000 |
| LR 11000+ | 920.000+ | 340.000+ | 750.000+ | 2.000.000+ |
Fiyatlar tek halat (tipik uzunluk) içindir. Genellikle bir mobil vinç 2-3 yılda bir ana halatını değiştirir.
Mobil Vinç Halatlarında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Konfigürasyon Kayıtları
Her mobil vinç için halat konfigürasyonu üretici elkitabında tanımlıdır. Bu bilgiler:
- Halat çapı ve konstrüksiyonu
- Uzunluk (tam boy ve makara geçiş dahil)
- Tüm uç bağlantı noktaları
- Tambur kapasitesi ve sargı düzeni
- Fleet angle değeri
- D/d oranı
Yeni halat sipariş ederken bu bilgiler tam verilmelidir. Yanlış spec halat geldiğinde montaj mümkün olmayabilir.
Tel Halatın Sertifikalı Olması
Mobil vinç halatları için sertifika paketi:
- EN 10204-3.1 test raporu (kopma yükü, uzama)
- Üretici garanti belgesi
- CE uygunluk beyanı (AB pazarı)
- Üretim parti numarası izlenebilirliği
- İstenirse 3.2 raporu (bağımsız müfettiş)
Sertifika detayları için Sertifika Rehberimiz yol göstericidir.
Boom ve Jib Konfigürasyon Değişiklikleri
Mobil vinç bom uzunluğu değiştikçe halat sistemi de etkilenir. Uzun bom konfigürasyonunda:
- Boom hoist halat gerilimi artar
- Ana halat uzunluğu yeniden hesaplanır
- Fleet angle kontrol edilir
- Rüzgar yükü güvenlik limitleri değişir
Uzman Tavsiyesi: Mobil vinç halatı sipariş ederken vinç modelini, üretici seri numarasını ve halat görevini (ana/yardımcı/bom) eksiksiz belirtin. Üretici özel konfigürasyonlar için farklı uzunluklar hazırlamıştır. Örneğin LR 1600’ün “heavy duty” versiyonu ile “standart” versiyonunun halat uzunlukları 50 m farklı olabilir.
Mobil Vinç Halat Değişimi
Mobil vinç halat değişimi, sabit vinçlere göre daha komplike:
- Vinç düz, sağlam zemine park edilir
- Bom horizontal veya güvenli pozisyona alınır
- Yük bloku zemine indirilir
- LOTO ve enerji kesme protokolü
- Ana halat için: tambur çözme, makara rota takip
- Boom hoist için: karşı ağırlık kontrollü çözme
- Yeni halat çekilir — genellikle 12+ makara geçişi vardır
- Her makara için halat oturuşu kontrolü
- Uç bağlantıları (çoğunlukla kama soketleme)
- Kademeli test — yüksüz, %25, %50, %75, %100
- Konfigürasyon testleri (farklı bom açıları)
- Dokümantasyon
Toplam süre: 8-24 saat (vinç büyüklüğüne göre). Büyük paletli vinçlerde 2-3 gün sürebilir.
Çok Halatlı Sistem Koordinasyonu
Mobil vinçler genelde birden fazla halat sistemi içerir. Bunların uyumlu çalışması için:
- Ana ve yardımcı halat aynı üretici, aynı konstrüksiyon tercih edilmelidir
- Boom hoist rotation-resistant olmalı (bükülme riski)
- Tambur sarımları aynı yönde (S veya Z lay)
- Yağlama sıklığı ve yağ tipi her halat için ayrı planlanır
- Muayene kayıtları halat bazında tutulur
Mobil Vinç Halat Sorunları ve Çözümleri
- Tambur üzerinde dolaşma: Sarım hatası — tambur temizlenip yeniden sarılmalı
- Makaralarda titreşim/ses: Makara rulmanları kontrol — halat dışarı atlayabilir
- Halat bükülmesi (twist): Rotation-resistant halat veya fırdöndü gereklidir
- Hızlı aşınma: Fleet angle aşırı — tambur konumu ayarı
- Korozyon (deniz kenarı çalışma): Ek koruyucu yağ — galvanizli halat güncelleme
- Şok yük hasarı: Operatör eğitimi + frenleme karakteristiği ayarı
Mobil Vinç Halatlarında Ömür Yönetimi
Mobil vinç halatları için tipik ömür:
- Ana vinç halatı: 2-4 yıl (yoğun proje bazlı kullanım)
- Yardımcı halat: 3-5 yıl (daha az yoğun kullanım)
- Boom hoist: 5-8 yıl (sürekli ama düşük yoğunluk)
- Guy halatları: 8-12 yıl (statik, sadece bom kurulumunda kullanılır)
Proje değişikliklerinde halat durumu yeniden değerlendirilmelidir. Uzun süre kullanılmayan halat depoda korozyon geçirebilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Mobil vinç halatı hangi üreticiden alınır?
Liebherr, Grove, Tadano gibi vinç üreticileri genellikle halat tedarikçisi önerir. Bridon-Bekaert, Teufelberger, Pfeifer, Manitowoc gibi halat markaları vinç üreticileri tarafından onaylanmıştır. Vinç üreticisi onayı garanti kapsamı için kritik.
Her mobil vinç için aynı halat kullanılabilir mi?
Hayır. Her model için özel konstrüksiyon, çap ve uzunlukta halat gereklidir. LTM 1100 halatı LTM 1250’e takılmaz. Vinç üreticisi el kitabı mutlaka takip edilmelidir.
Boom hoist halatı neden özel?
Boom hoist halatı sürekli gerilim altında çalışır ve bom açısı değiştikçe halat makaralarda yön değiştirir. Bu nedenle rotation-resistant konstrüksiyon (örn. 19×7 veya 35×7) ile halatta bükülme oluşması önlenir.
Mobil vinç halat değişim maliyeti ne kadar?
Küçük LTM modelleri 50.000-100.000 TL (halat + işçilik). Orta LR’ler 500.000-1.000.000 TL. Büyük LR 11000+ halat set değişimi 2-3 milyon TL bulabilir. Proje duruş maliyeti eklendiğinde çok daha yüksek.
Yeni halat alındı, vinç üreticisi servisi şart mı?
Garanti ve sigorta açısından çoğunlukla şart. Bağımsız servisler sertifikalı ise onlar da yetkili olabilir. Ancak vinç üreticisinin resmi onayı olmayan montaj garantiyi geçersiz kılar.
Mobil vinç halatı nerede üretilir?
Dünya çapında 5-10 önemli üretici (Avrupa, Japonya, Kore, ABD, Çin). Türkiye’de de sertifikalı üretim var. Avrupa üreticileri genellikle premium segmenti tutar. Sertifika ve menşei bilgisi alınmalıdır.
Eski halat nerede kullanılabilir?
Mobil vinçten çıkan halatlar kullanım ömrü dolmuş demektir; başka vinç veya kritik kaldırma uygulamasında kullanılamaz. Düşük yüklü römorkaj, çekme veya geri dönüşüme gider. Hurda halat geri dönüşüm yazımıza bakın.
Deniz kenarı şantiyede hangi halat tercih edilmeli?
Tuzlu hava korozyon etkisi yaptığı için galvanizli halat + aktif yağlama programı gerekir. Uzun projelerde paslanmaz çelik halat ekonomik olabilir. Offshore’da HMPE (Dyneema) alternatif de değerlendirilir.
Mobil vinç kiralanırken halat durumu nasıl kontrol edilir?
Kiralama öncesi halatların son muayene raporu talep edilmelidir. Halat yaşı, çevrim sayısı ve bakım geçmişi kontrol edilir. Proje başlamadan saha müdürü görsel kontrol yapmalıdır. Anlaşmalı kapsama halat hasarı da girer mi sözleşmeye yazılmalı.
Proje sonrası halat saklanır mı?
Kullanım sonrası halat proje deposuna kaldırılabilir. Ancak uzun süreli saklama gereksinimleri vardır — kuru, yağlı, makara düzeni bozulmamış. Saklama detayları için Depolama Rehberimiz.
Mobil Vinç Halat Tedariğinde Doğru Yaklaşım
Mobil vinç halatları; kullanım yoğunluğu, tekrar tekrar kurulum/demontaj ve proje bazlı farklı konfigürasyonlar nedeniyle dikkatli seçim ve bakım gerektirir. Üretici onaylı, sertifikalı halat kullanımı hem sigorta hem performans için şarttır. Kısa vadeli tasarruf için seçilen belgesiz halat, projede duruş ve güvenlik riski olarak çok daha pahalıya mal olur.
Yeni Doğan Çelik Halat, Liebherr, Grove, Tadano ve diğer mobil vinç markaları için sertifikalı halat tedariği sağlar. Projenize özel halat seçimi, hızlı tedarik ve soketleme desteği için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilir, genel halat çözümleri için Endüstriyel Çözümler yazımızı inceleyebilirsiniz.