Kaldırma traversi (spreader beam veya lifting beam), uzun veya hassas yüklerin dengeli kaldırılmasında kullanılan, sapan kollarını ayıran çelik profil bir kaldırma ekipmanıdır. Yükün iki veya daha fazla noktadan dikey olarak kaldırılmasını sağlar — sapan açı gerilimi ve yatay sıkıştırma tamamen elimine edilir. 1 tondan 300 tona kadar kapasitede üretilen spreader beamlar; uzun kiriş, konteyner, büyük makine, rüzgar türbini kanadı ve hassas yüklerin kaldırılmasında standart araçtır. EN 13155 standardına göre tasarım ve üretim yapılır. Bu rehberde spreader beam türlerini, tasarım kriterlerini, boy-tonaj tablolarını ve 2026 fiyatlarını ele alıyoruz.
Spreader Beam ile Lifting Beam Farkı
Spreader Beam (Yayıcı Traversi)
Spreader beam, üstteki tek bağlantı noktasından çift vinç kancasına yayılan bir sistem. Sapan kollarını ayırarak yük üzerine dikey olarak iner. Kaldırma vinci tek, yük noktası iki veya daha fazla.
Lifting Beam (Kaldırma Traversi)
Lifting beam, kiriş içinde eğilme momentine karşı tasarlanmış daha güçlü profil. Tek vinçten asılı, iki yerden yük alıyor. Orta bölgede eğilme momenti oluşur — daha yüksek ağırlıklı, daha pahalı.
Teknik olarak spreader beam daha hafif (çoğunlukla tercih edilir), lifting beam ise asimetrik veya merkezi yükleme için gerekli.
Spreader Beam Neden Gerekli?
1. Sapan Açı Faktörünü Sıfırlamak
Uzun yüklerde (örn. 6 m kiriş) sapan açısı çok büyük olabilir. Spreader beam sapan açısını 0°’ye (dikey) indirir. Gerilim minimumda kalır. Açı faktörü detayı için Sapan Açı Faktörü yazımıza bakın.
2. Yükü Yatay Sıkıştırmaktan Korumak
Sapan açılı yükte, yükü sıkıştıran yatay kuvvet oluşur. Hassas yüklerde (konteyner, kompozit, cam) bu bası zarar verir. Spreader beam yatay gerilimi eliminate eder.
3. Çok Uzun Yükleri Kaldırmak
Rüzgar türbini kanadı (50-80 m), uzun kiriş, büyük boru gibi yüklerin dengeli kaldırılması için şart.
4. Hassas Yük Kaldırma
Cam levha, kompozit panel, elektronik ekipman gibi hassas yükler dikey yüklemeye ihtiyaç duyar.
5. Güvenli Kaldırma
Yükün salınımı azalır, kontrol kolaylaşır, kaza riski düşer.
Spreader Beam Türleri
1. Sabit Boy Spreader Beam
Sabit uzunluklu, tek tonaj değerinde. En ekonomik, standart uygulamalar için.
2. Teleskopik (Ayarlanabilir Boy) Spreader
Uzunluk ayarlanabilir (örn. 2-4 m aralığında). Farklı yük boylarına uyar. Fiyat sabit beame göre %50-80 daha yüksek.
3. H-Beam / I-Beam Spreader
Dikdörtgen veya H-profilli çelik kirişten üretilir. Güçlü, ekonomik.
4. Kutu Profil (Box Section) Spreader
Kapalı kutu profili. Burulma direnci yüksek, ağır yükler için.
5. Modüler Spreader Sistemi
Farklı uzunluklar bağlanarak istenen boy oluşturulur. Maksimum esneklik, büyük projeler için.
6. Özel Tasarım Spreader
Spesifik uygulama için (örn. türbin kanadı, yer altı tünel TBM parçaları). Mühendislik projesi olarak üretilir.
Spreader Beam Tonaj-Boy Tablosu
| Kapasitesi (ton) | Tipik Boy (m) | Ağırlık (kg) | Profil |
|---|---|---|---|
| 1 | 1 – 3 | 20 – 60 | IPE 120 |
| 2 | 1 – 4 | 35 – 120 | IPE 160 |
| 3 | 1 – 5 | 55 – 175 | IPE 180 |
| 5 | 2 – 6 | 95 – 285 | IPE 220 |
| 10 | 2 – 8 | 165 – 490 | IPE 270 |
| 15 | 3 – 10 | 230 – 650 | IPE 300 |
| 25 | 3 – 10 | 310 – 830 | HEB 260 |
| 50 | 4 – 12 | 520 – 1.200 | HEB 320 |
| 100 | 5 – 15 | 880 – 2.100 | HEB 400 / Box |
| 200 | 6 – 20 | 1.600 – 4.500 | Box Section |
| 300+ | Özel | Özel | Özel tasarım |
2026 Spreader Beam Fiyat Analizi
| Kapasite | Sabit Boy (TL) | Teleskopik (TL) |
|---|---|---|
| 1 ton / 2m | 6.500 – 12.000 | 11.000 – 19.000 |
| 2 ton / 3m | 9.500 – 17.000 | 16.500 – 28.000 |
| 5 ton / 4m | 19.500 – 34.000 | 32.000 – 55.000 |
| 10 ton / 6m | 38.000 – 65.000 | 62.000 – 105.000 |
| 15 ton / 8m | 62.000 – 110.000 | 95.000 – 170.000 |
| 25 ton / 10m | 110.000 – 195.000 | 170.000 – 295.000 |
| 50 ton / 12m | 230.000 – 390.000 | 360.000 – 620.000 |
| 100 ton / 15m | 480.000 – 820.000 | 760.000 – 1.300.000 |
Fiyatlar Türkiye piyasası 2026, EN 13155 sertifikalı, CE işaretli ürünler için. Özel tasarım fiyat dışıdır.
Spreader Beam Tasarım Parametreleri
1. Kapasiteye Göre Profil Seçimi
Kiriş profili eğilme momentine karşı hesaplanır. Maksimum yük × spreader boyu = moment. Bu moment profile karşı güvenli sınırda olmalı.
2. Üst Bağlantı Noktası
Vinç kancasına bağlanan üst merkez nokta. Genellikle kaldırma mapası (swivel eye bolt) veya shackle ile.
3. Alt Bağlantı Noktaları
Yüke giden sapan kolları için. Farklı mesafelerde ayarlanabilir. Padeye (yarı kalıcı halka) yaygın.
4. Simetri
Standart spreader beam simetriktir. Yük dengeli dağılır.
5. Ağırlık Dengesi
Üst bağlantı noktası tam merkezde olmalı. Offset’lı beam sallanır.
Kurulum ve Kullanım
- Yük analizi: Yük uzunluğu, ağırlığı, bağlantı noktaları belirlenir
- Spreader seçimi: Uygun kapasite ve boy
- Konum ayarı: Spreader yük üzerine dikey iner
- Sapan kolları bağlantısı: Yük üzerindeki kaldırma mapasına veya kelepçeye
- Üst vinç bağlantısı: Vinç kancası spreader üst noktasına
- Deneme kaldırma: %10-20 kaldırıp denge kontrolü
- Tam kaldırma: Yavaşça, kontrollü
- Konum ve yerleşim: Hedefe yavaş indirme
Spreader Beam Muayenesi
EN 13155 standardına göre yıllık muayene:
- Görsel çatlak kontrolü (özellikle bağlantı delikleri)
- Deformasyon (eğilme, burulma)
- Korozyon ve pas
- Pin ve bağlantı deliklerinde aşınma
- Kaynaklar üzerinde MT testi
- Etiket ve sertifika doğrulama
- Yük testi (3 yılda bir %125 yük)
Uzman Tavsiyesi: Spreader beam satın alırken “dead load” (kendi ağırlığı) da hesaba katılmalıdır. Örneğin 25 ton kapasiteli bir 10 metrelik spreader 800 kg ağırlığında olabilir. Vinç kapasitesi 26 ton olmalı (25 ton yük + 1 ton spreader), sadece yük ağırlığı değil. Bu tipik ihmal edilen bir detaydır.
Özel Uygulamalar
Rüzgar Türbini Kanadı Kaldırma
Kanatların uzunluğu 50-110 m. Bu kadar uzun yükler için özel tasarım “blade clamp + spreader” sistemi kullanılır. Tek spreader yetmez, çoklu bağlantı noktalı özel çerçeve. Detay için Rüzgar Türbini Halatları yazımıza bakın.
Konteyner Kaldırma
STS ve RTG vinçleri spreader (konteyner spreader’ı) kullanır. Bu özel bir sistemdir — 20′, 40′ konteyner köşelerini otomatik kilitler. Endüstri standardı. Detay için Liman Konteyner Vinci Halatı yazımıza bakın.
Gemi İnşası
Tersanelerde gemi sacı ve büyük parça montajı için geniş spreader sistemleri.
Köprü Montajı
Prefabrik köprü elemanları yerleştirmede uzun spreader gerekli.
Uzaysal Transformatör
Ağır transformatörlerin (100+ ton) denge kaldırılması için özel 4 nokta spreader.
Spreader vs Çok Kollu Sapan: Ne Zaman Hangisi?
| Senaryo | Spreader Beam | Çok Kollu Sapan |
|---|---|---|
| Kısa yük (<2m) | Gereksiz | Yeterli ve ekonomik |
| Orta yük (2-5m) | Yararlı | Sapan açı > 60° ise spreader şart |
| Uzun yük (5m+) | Gerekli | Açı çok büyür, kullanılmaz |
| Hassas yüzey | Tercih | Yatay sıkıştırma zarar verir |
| Tek nokta kaldırma | Gereksiz | Standart |
| Düşük bütçe | Pahalı | Ekonomik |
Sertifikasyon ve Yasal Gereklilikler
EN 13155 standardı, kaldırma aksesuarları için tasarım ve test gerekliliklerini tanımlar. Spreader beam satın alırken:
- EN 13155 uygunluk beyanı
- CE işareti (AB pazarı için)
- Üretici test raporu
- Yük testi sertifikası (%125 yük)
- ID etiketi (WLL, ölçü, üretim tarihi, lot no)
- Kullanım ve bakım el kitabı
Spreader Beam Muayene Kriterleri
- Kaynak çatlakları (MT testi ile)
- Metal yorgunluğu (özellikle üst bağlantı deliği)
- Eğilme (düzlükten sapma)
- Korozyon (galvanizli kaplama bozulması)
- Pin aşınması (%10’dan fazla çap azalması kritik)
- Etiket okunabilirliği
- Boyut kontrolü (yapısal değişiklik yoksa)
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Spreader beam ile yük ne kadar daha güvenli kalkar?
Uzun yüklerde sapan açı gerilimi sıfırlanır, yatay sıkıştırma yok olur. Yük yüzeyine zarar verme riski minimize olur. Kaldırma stabilitesi artar — salınım azalır.
Spreader beam gerçekten gerekli mi?
Yük uzunluğu / sapan yüksekliği oranına bağlı. Eğer sapan açısı 60°’yi geçiyorsa (dikeyden), spreader beam şart. 30°’den az ise gerekmez, 30-60° ara bölgede tercih meselesi.
Kendi spreader beam’imi yapabilir miyim?
Hayır, özel mühendislik projesi gerektirir. Yanlış tasarlanmış ev yapımı spreader yük altında kırılabilir. Sadece sertifikalı üreticiden alınmalıdır. CE, EN 13155 uyumu şart.
Spreader beam kaç yılda bir değiştirilir?
Doğru kullanım ve bakımla 20-30 yıl hizmet verir. Asıl değişim kriteri muayene bulguları; çatlak, deformasyon, korozyon tespit edilince. Periyodik yük testi ömrü uzatır.
Teleskopik spreader mı sabit mi?
Farklı yüklerde kullanıyorsanız teleskopik avantajlı. Tek tip yük için sabit ekonomik. Teleskopik ayar noktaları bakım gerektirir.
Spreader beam ağırlığı yük kapasitesine dahil mi?
Hayır, WLL değeri sadece kaldırılacak yükü ifade eder. Vinç kapasitesi = WLL + spreader ağırlığı. Bunu ihmal etmek aşırı yüklemeye neden olur.
Spreader beam ile kaldırma hızı değişir mi?
Yüklü kaldırma hızı vince bağlıdır. Spreader beam eklemek hızı değiştirmez. Ancak yükleme-boşaltma süresi biraz uzar (ekstra bağlantı adımı).
Hangi uygulamada lifting beam spreader’dan iyi?
Asimetrik yük (merkezi olmayan ağırlık), vinç kancası sayısı tek, yük eğilme momenti tolerans eksikliği olduğunda. Spreader çift vinç, lifting tek vinç uygulaması için.
Konteyner spreader ile genel spreader farkı?
Konteyner spreader özel bir sistemdir — 20′, 40′ konteyner köşelerini otomatik kilitler, hidrolik mekanizması vardır. Genel spreader tek amaçlıdır, manuel bağlantı yapılır.
Spreader beam kiralanabilir mi?
Evet, Türkiye’de birçok firma kiralamaktadır. Özellikle tek seferlik büyük projeler için ekonomik. Kiralama sertifikalı firma ve güncel muayene kaydı ile yapılmalı.
Doğru Spreader Beam, Doğru Kaldırma Tasarımı
Spreader beam; uzun yük, hassas yüzey ve yüksek güvenlik gerektiren kaldırma projelerinin temel ekipmanıdır. Doğru seçim; yük analizi (uzunluk, ağırlık, bağlantı noktası), spreader kapasitesi, sertifika uyumu ve operasyonel kontrol birlikte değerlendirilerek yapılır. Yatırım yüksek gibi görünebilir ama güvenlik ve yük koruma açısından paha biçilmez kazanım sağlar.
Yeni Doğan Çelik Halat, EN 13155 sertifikalı spreader beam tedariği ve özel tasarım projelerinde danışmanlık sunar. Projenize uygun spreader belirleme için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilir, kaldırma ekipmanı seçenekleri için Lifting Equipment sayfamıza göz atabilirsiniz.