Halat kancası (hook), çelik halat veya sapan uçlarına bağlanarak yükü kaldırıp bırakan bağlantı elemanıdır. Farklı uygulamalar farklı kanca tasarımları gerektirir: Safety Latch Hook (güvenlik mandalı ile, standart kaldırma), Foundry Hook (dökümhane, açık ağız), Self-Locking Hook (yük ile otomatik kilitlenen), Grab Hook (zincir tutuş), Sorting Hook (sıralama, yan yük), C Hook, J Hook ve daha fazlası. Her kanca türü EN 1677-3 veya ASME B30.10 standartlarına göre üretilir, Grade 80 veya Grade 100 sınıfında olur. Kanca üzerinde WLL ve Grade işaretleri zorunludur. Bu rehberde 10+ kanca türünü, seçim kriterlerini, ağız açıklığı kontrolünü ve 2026 fiyatlarını ele alıyoruz.
Halat Kancası Nedir?
Halat kancası; çelik dövme parçadan üretilen, “J” veya “C” şekilli yük kaldırma bağlantısıdır. Kancanın üst kısmında halat, zincir veya sapana bağlantı için göz veya pin bulunur; alt açık kısmı yüke bağlanır.
Kanca seçiminde 5 temel kriter:
- Kapasite (WLL): Yük tonajı
- Sınıf (Grade): 80 veya 100
- Tür: Safety latch, foundry, self-locking vb.
- Üst bağlantı: Eye, clevis, swivel
- Uygulama: Genel, dökümhane, konteyner vb.
Kanca Türleri
1. Safety Latch Hook (Güvenlik Mandallı)
En yaygın kaldırma kancası. Kancanın ağzını kapatan bir mandal (latch) var; yük yerleştirildikten sonra mandal yerine yay ile geri döner ve ağızı kapatır. Yükün kancadan ters düşmesini önler.
- Endüstriyel standart
- Yasal zorunlu (çoğu ülkede)
- EN 1677-3 uyumlu
- Her tonajda mevcut
2. Foundry Hook / Sorting Hook (Dökümhane Kancası)
Ağız kilidi YOKTUR — operatör yükü bırakırken kanca manuel olarak çevrilip yük düşer. Sıcak ortamlar için (dökümhane, çelik üretim) idealdir.
- Sıcak pota, kalıp kaldırma
- Yük bırakma hızlı
- Güvenlik mandalı yok (özellikle yasal izinli)
- Sadece eğitimli operatör
3. Self-Locking Hook (Otomatik Kilitlenen)
Yük yerleştirildiğinde kanca içindeki mekanizma otomatik olarak kilitlenir. Sadece operatör bir kol çekerek kilit açılır. Premium güvenlik.
- Yük altında asla açılmaz
- Rüzgar ve titreşimde güvenli
- Offshore, kritik uygulamalar
- Standart latch hook’tan 2-3 kat pahalı
4. Swivel Hook (Fırdöndülü Kanca)
Kanca üst bağlantı noktasında bilyalı fırdöndü sistemi. Halat üzerinde 360° serbestçe döner. Halat bükülmesini önler.
- Zincir sapan uçları (tek kollu)
- Yüksek yükleme mesafesi
- Rotation-resistant sistemler
- Safety latch ile birlikte: Swivel Safety Hook
5. Eye Hook (Göz Uçlu Kanca)
Üst bağlantıda kapalı göz var. Halat gözü veya shackle ile bağlanır. Basit, güvenli.
- Standart genel kullanım
- Shackle ile uyumlu
- Hand splice ile uyumlu
6. Clevis Hook (Çatal Uçlu Kanca)
Üst bağlantıda iki kulak (clevis) arasında pin geçer. Zincir ucu doğrudan bağlanır.
- Zincir sapan için standart
- Shackle gerektirmez
- Hızlı bağlantı
7. Grab Hook (Zincir Kanca)
Zincir halkasının içine geçen dar kanca. Zincir uzunluğu kısaltmada kullanılır.
- Zincir sapan ayarlaması
- Zincir kısaltma
- Tek yönlü kavrama
8. C Hook
“C” şeklinde açık kanca. Rulo, boru veya merkez deliği olan yükler için. Yükün merkez deliğinden geçer ve kaldırır.
- Sac rulo kaldırma
- Boru, silindir yükler
- Açık ağız — güvenlik düşük
9. J Hook
“J” şeklinde. Küçük, kıvrımlı. Ağız açıkdır ama küçük yüzeyler için.
- Konteyner lashing
- Palet bağlama
- Küçük yükler
10. S Hook
“S” şeklinde. İki tarafta açık ağız. Hafif bağlantılar.
- Dekoratif, hobi
- Düşük yük
- Kaldırma için kritik uygulamada önerilmez
11. Pintle Hook
Treyler veya römork çekme için. Dikey pim ve açık ağız.
- Araç çekme
- Tarım ekipman bağlama
- Yüksek kesme direnci
12. Choker Hook
Özel eğri formlu. Halat sapanda “choker” (boğaz) bağlama için optimize.
- Boğaz bağlama
- Tomruk çekme
- Küçük yükler
Kanca Kapasitesi Tablosu (Grade 80, Safety Latch)
| Zincir/Halat Çapı | WLL (ton) | Ağırlık (kg) | Ağız Açıklığı (mm) |
|---|---|---|---|
| 6 mm | 1.12 | 0.25 | 18 |
| 7 mm | 1.5 | 0.4 | 21 |
| 8 mm | 2.0 | 0.6 | 24 |
| 10 mm | 3.15 | 1.0 | 30 |
| 13 mm | 5.3 | 1.9 | 39 |
| 16 mm | 8.0 | 3.4 | 48 |
| 18 mm | 10 | 4.6 | 54 |
| 20 mm | 12.5 | 6.1 | 60 |
| 22 mm | 15 | 7.8 | 66 |
| 26 mm | 21 | 11.5 | 78 |
| 32 mm | 31.5 | 20 | 96 |
Grade 100 kancalar aynı ölçüde %25 daha yüksek WLL sağlar.
Kanca Fiyatları (2026)
| WLL | Eye Safety Latch G80 (TL) | Clevis G80 (TL) | Self-Locking (TL) | Grade 100 (TL) |
|---|---|---|---|---|
| 1 ton | 185 – 325 | 165 – 295 | 475 – 835 | 255 – 450 |
| 2 ton | 285 – 505 | 260 – 460 | 730 – 1.285 | 395 – 695 |
| 3.15 ton | 415 – 735 | 380 – 675 | 1.065 – 1.875 | 575 – 1.015 |
| 5.3 ton | 635 – 1.125 | 580 – 1.035 | 1.635 – 2.880 | 880 – 1.555 |
| 8 ton | 920 – 1.630 | 840 – 1.500 | 2.360 – 4.155 | 1.275 – 2.250 |
| 12.5 ton | 1.585 – 2.810 | 1.450 – 2.575 | 4.070 – 7.165 | 2.200 – 3.880 |
| 21 ton | 3.055 – 5.415 | 2.795 – 4.960 | 7.845 – 13.815 | 4.240 – 7.475 |
| 31.5 ton | 5.235 – 9.280 | 4.795 – 8.500 | 13.445 – 23.685 | 7.265 – 12.815 |
Ağız Açıklığı (Throat Opening) Kontrolü
Kancanın en kritik muayene noktası: ağız açıklığı. Zamanla yüklenme, deformasyon ile açıklık artar — bu kullanımdan çıkarma işaretidir.
- Yeni kanca: Üreticinin belirttiği nominal ağız açıklığı
- %5 artış: Uyarı — sık muayene
- %10 artış: Kullanımdan çıkarma kriteri
- %15+: Derhal atma, ne yapmak yasak
Nominal açıklık değeri kanca sertifikasında belirtilir. Kumpasla ölçülür.
Kanca Muayene Kriterleri (EN 1677-3)
- Ağız açıklığı artışı: %10 üzeri discard
- Safety latch çalışması: İki yöne serbest hareket, yay güçlü
- Kanca gövde deformasyonu: Eğilme, yamukluk
- Çatlak: Görsel veya MT testi ile
- Korozyon: Derin pitting, yapısal
- İşaret okunabilirliği: WLL, Grade bilgi kayıp ise atma
- Eye/Clevis bağlantı noktası: Aşınma, deformasyon
- Swivel varsa: Dönme serbest, takılma yok
- Kanca ucu: Aşınma, kopma izleri
- Isıl hasar: Mavi/siyah yanık izi = atma
Uzman Tavsiyesi: Kanca satın alırken sadece WLL değil, “working angle” (çalışma açısı) da önemli. Bazı kancalar sadece dikey yük için tasarlanmıştır; açılı yük (yan yük) %50 kapasite kaybına neden olur. Yan yük gerekiyorsa “side-loaded certified” kanca tercih edin (daha az yaygın, daha pahalı).
Yaygın Kanca Hataları
- Safety latch devre dışı: Bazı operatörler mandal bant ile açık tutar — yasa dışı
- Yan yükleme: Kancayı yandan yüklemek — deformasyon oluşur
- Kanca ucuna yük: Yükün sadece kanca ucunda asılı kalması — gövde şeklini bozar
- Ağız üzerinden yükleme: Latch yerine iki parmakla yük tutma — düşme riski
- WLL aşma: Nominal değerin üzerinde yük
- İşaretsiz kanca kullanımı: Belgesiz ürün
- Kaynak / onarım: Kancalara kaynak kesinlikle yasak
- Isıtma ve soğutma: Isıl işlem performansı bozar
- Farklı grade karışımı: G80 ve G100 tek sistemde karıştırma kafa karışıklığı yaratır
- Aşınmış latch: Yay zayıf, mandal kapanmıyor
Kanca Seçim Karar Matrisi
| Uygulama | Önerilen Kanca |
|---|---|
| Genel endüstri kaldırma | Eye / Clevis Safety Latch G80 |
| Dökümhane sıcak yük | Foundry Hook |
| Offshore / kritik | Self-Locking Hook |
| Zincir sapan uçları | Clevis Safety Latch |
| Tek kollu sapan | Swivel Safety Hook |
| Sac rulo / silindir yük | C Hook |
| Konteyner lashing | J Hook |
| Tomruk çekme | Choker Hook |
| Zincir kısaltma | Grab Hook |
| Araç / römork çekme | Pintle Hook |
| Dekoratif, hobi | S Hook (düşük yük) |
Eye Hook vs Clevis Hook Karşılaştırma
| Özellik | Eye Hook | Clevis Hook |
|---|---|---|
| Üst bağlantı | Kapalı göz | Çatal + pin |
| Shackle ihtiyacı | Evet (halat için) | Hayır |
| Zincir ucu uygun | Shackle ile | Direkt |
| Montaj hızı | Yavaş | Hızlı |
| Maliyet | Orta | Orta |
Swivel Hook: Kullanım Avantajı
Swivel hook’un iç rulmanı yük altında bile serbestçe dönebilir. Bu, halat veya zincirdeki bükülmeyi iletmeden yüke bağlar — halat ömrünü uzatır. Tek hat uzun kaldırma, rotation-resistant olmayan halat, yüksek salınım gerekli yerlerde şart. Normal swivel dönmez (sadece yüksüz), thrust bearing swivel yük altında bile döner (premium).
Kanca Sertifikası ve Üretici İşareti
Her sertifikalı kancada bulunması gereken:
- Üretici sembolü / logo
- WLL değeri (ton)
- Grade (8 veya 10)
- Ölçü kodu (halata uygun çap)
- Parti numarası (traceability)
- CE işareti (AB pazarı)
- EN standart referansı (EN 1677-3)
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Safety latch hook her zaman gerekli mi?
Genel kaldırma uygulamalarında evet — yasal zorunluluk. Dökümhane gibi özel ortamlarda foundry hook gerekli (latch mümkün değil). Self-locking yüksek güvenlik için daha iyi.
Grade 80 vs Grade 100 kanca?
Aynı ölçüde G100 %25 daha yüksek WLL. Aynı kapasite için G100 daha küçük ve hafif. Fiyatı %30-50 daha pahalı. Yoğun kullanımda G100 TCO açısından avantajlı.
Kanca kaç yılda değiştirilmeli?
Durum bazlı — muayene bulgularına göre. Yoğun kullanımda 3-5 yıl, hafif 8-12 yıl. Ağız açıklığı %10 üzeri, çatlak, deformasyon = anında değişim.
Foundry hook diğer uygulamalarda kullanılır mı?
Yasal olarak evet ama güvenlik mandalı olmadığı için önerilmez. Standart uygulamalarda safety latch hook tercih edilmeli. Foundry sadece sıcak / hızlı bırakma gerektiren özel ortamlar için.
Self-locking hook fiyat farkı değer mi?
Kritik uygulamalarda evet — yük altında asla açılmaz. Offshore, yüksekte çalışma, titreşimli ortamlarda ekstra güvenlik. Standart atölye için overkill olabilir.
S hook kaldırma için kullanılır mı?
Düşük yük (kaldırma değil, askıda tutma) için evet. Kritik kaldırma için kesinlikle hayır — ağız açık, yük düşebilir. Sadece dekoratif ve hobi kullanım.
Pintle hook ne için?
Özel araç çekme kancası. Römork, treyler, tarım ekipman bağlama. Dikey pim + açık ağız yüksek kesme direnci. Yol araçlarına özel.
Kanca kaynak ile onarılabilir mi?
Kesinlikle hayır. Kaynak kancanın ısıl işlemini bozar, iç yapısını zayıflatır, kopma yükünü kritik düşürür. Hasarlı kanca değiştirilir, onarılmaz.
Ağız açıklığı nasıl ölçülür?
Dijital kumpas ile kanca ağız iç mesafesi ölçülür. Nominal değeri üretici etiketinde verir. Farkın %10’u aşması discard sebebi. Her yıllık muayenede kayıt alınır.
Swivel safety hook ne zaman tercih edilir?
Dönme risk olan uygulamalarda: tek hat halat, uzun kaldırma mesafesi, silindirik yükler, çok noktalı sapan. Swivel + safety latch = en güvenli hobi kanca.
Doğru Kanca, Güvenli Operasyon
Halat kancası; kaldırma sisteminin son bağlantı noktası, yükün kancaya girdiği ve ayrıldığı yerdir. Yanlış kanca seçimi (tür, sınıf, kapasite) tüm güvenliği riske atar. Safety latch standart güvenlik, self-locking premium güvenlik, foundry özel ortamlar için. Yıllık muayene, özellikle ağız açıklığı kontrolü, kanca ömrünü güvenli şekilde yönetmenin anahtarıdır.
Yeni Doğan Çelik Halat, EN 1677-3 sertifikalı Grade 80 ve Grade 100 kancaları — Eye, Clevis, Swivel, Safety Latch, Self-Locking, Foundry ve özel türler — geniş kapasite yelpazesinde tedarik eder. Projenize uygun kanca seçimi için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilir, Lifting Equipment sayfamıza göz atabilirsiniz.