Thimble (göz demiri, halat cıvması), çelik halat ucunda oluşturulan göz (eye) içine yerleştirilen, halatın keskin bükülme ve aşınmadan korunmasını sağlayan U-şeklinde metal aksesuardır. Thimble kullanılmayan bir göz 3-6 ayda aşınır; thimbleli göz 3-5 yıl sorunsuz hizmet eder. Thimble halat gözünü bir shackle veya pin ile temas ederken koruyarak, halat kopma yükünün %85-95’inin korunmasını sağlar. Dört ana tür vardır: Heavy Duty Thimble (kalın duvar, endüstriyel), Light Duty (ekonomik), Solid Thimble (tek parça döküm) ve Tubular Thimble (boru şeklinde). Bu rehberde thimble kullanımını, boy seçimini, montaj tekniğini ve 2026 fiyatlarını ele alıyoruz.
Thimble Nedir ve Neden Gereklidir?
Halat bir shackle, pin veya mapanın gözünden geçirildiğinde, halat üzerinde keskin bir dönüş oluşur. Bu dönüş noktasında:
- Halat tellerinde yüksek gerilim
- Metal-metal sürtünme
- Bükülme yorgunluğu
- Aşınma ve kesme riski
Thimble bu noktaya yerleştirilerek:
- Dönüş açısını yumuşatır (keskin değil, kavisli)
- Metal teması ortadan kaldırır
- Yüzey basıncını dağıtır
- Halat ömrünü 3-5 kat uzatır
Thimble Türleri
1. Heavy Duty Thimble (Kalın Duvar)
En yaygın endüstriyel tip. Kalın duvar, yüksek şiklik. Galvanizli çelik veya paslanmaz olabilir.
- Kalın duvar = uzun ömür
- Yüksek yük kapasitesi
- Standart sertifikalı ürün
- Endüstriyel kaldırma için tercih
2. Light Duty Thimble (İnce Duvar)
İnce duvar, düşük maliyet. Hafif uygulamalar için.
- Ekonomik
- Hafif
- Çevrimsiz statik uygulamalar
- Endüstriyel için uygun değil
3. Solid Thimble (Tek Parça Döküm)
Açık halka değil, tam döküm solid parça. Çok yüksek dayanımlı.
- Maksimum dayanım
- Deformasyon direnci
- Ağır endüstri
- Açık thimble’dan %50-80 daha pahalı
4. Tubular Thimble (Boru Thimble)
Boru şeklinde, halat içinden geçirilir. Küçük çap, özel uygulamalar.
- Küçük boyut
- Özel tasarım için
- Mekanik swage splice ile uyum
5. Heart Thimble (Kalp Şekli)
Denizcilikte standart. Klasik “kalp” veya “yaprak” şekli. Yumuşak, göz içine oturur.
Thimble Ölçüleri (Halat Çapına Göre)
| Halat Çapı (mm) | Thimble İç Çap (mm) | Thimble Boy (mm) | Ağırlık (g) |
|---|---|---|---|
| 3 | 4 | 15 | 5 |
| 4 | 5 | 20 | 8 |
| 5 | 6 | 25 | 12 |
| 6 | 8 | 30 | 18 |
| 8 | 10 | 40 | 28 |
| 10 | 12 | 50 | 50 |
| 12 | 14 | 60 | 80 |
| 14 | 16 | 70 | 120 |
| 16 | 18 | 80 | 170 |
| 20 | 22 | 100 | 290 |
| 22 | 24 | 110 | 360 |
| 26 | 28 | 130 | 520 |
| 32 | 35 | 160 | 840 |
| 40 | 42 | 200 | 1.500 |
| 50 | 54 | 250 | 2.700 |
Thimble iç çapı halat çapından biraz büyük (1-2 mm), dış çap shackle pin uyumlu olmalı.
Thimble Fiyatları (2026)
| Halat Çapı | Light Duty Galv. (TL) | Heavy Duty Galv. (TL) | Solid Galv. (TL) | Paslanmaz (TL) |
|---|---|---|---|---|
| 6 mm | 8 – 15 | 15 – 25 | 25 – 45 | 60 – 105 |
| 8 mm | 12 – 22 | 22 – 38 | 38 – 65 | 95 – 165 |
| 10 mm | 18 – 35 | 35 – 60 | 60 – 100 | 155 – 270 |
| 12 mm | 28 – 50 | 50 – 85 | 85 – 145 | 230 – 395 |
| 14 mm | 40 – 70 | 70 – 120 | 120 – 205 | 320 – 555 |
| 16 mm | 55 – 95 | 95 – 165 | 165 – 285 | 445 – 770 |
| 20 mm | 95 – 170 | 170 – 295 | 295 – 510 | 800 – 1.385 |
| 26 mm | 180 – 315 | 315 – 545 | 545 – 945 | 1.475 – 2.560 |
| 32 mm | 305 – 530 | 530 – 920 | 920 – 1.590 | 2.485 – 4.310 |
Thimble Montajı
Hand Splice ile
- Halat ucu hand splice için hazırlanır
- Halatı göz çevreleyecek şekilde hafifçe bükün
- Thimble göz içine sıkıştırılır
- Halatın iki ucu hand splice ile geri örülür
- Thimble göz içinde sıkıca oturmalı
Klemens (Wire Rope Clip) ile
- Halat ucu göz formasyonu için geri bükülür
- Thimble göz içine yerleştirilir
- Halat thimble etrafında sıkıca kavranır
- Klemensler yerleştirilir (ilk klemens thimble’a yakın)
- Klemensler tork ile sıkılır
Klemens detayları için Wire Rope Clip Kullanımı yazımıza bakın.
Mekanik Swage ile
- Sleeve ve halat hazırlanır
- Halat thimble etrafında bükülür, uç sleeve’den geçer
- Hidrolik pres sleeve’i sıkıştırır
- Thimble göz içinde sabit
Resin Soket ile
Thimble kullanılmaz. Halat ucu koniğe girer ve reçine ile doldurulur. Soket kendisi thimble gibi korumaya ek yapar.
Thimble Seçim Kriterleri
- Halat çapı uyumu: Thimble iç çapı halat çapından 1-2 mm büyük
- Shackle uyumu: Thimble dış çap shackle pin çapı ile uyumlu olmalı
- Yük sınıfı: Heavy duty endüstriyel, light duty genel kullanım
- Malzeme: Galvanizli genel, paslanmaz deniz/kimya
- Şekil: Heart (yüksek yük), tubular (özel)
Uzman Tavsiyesi: Thimble seçerken sadece halat çapına değil, shackle pin çapına da dikkat edin. Thimble göz dış çapı shackle pin boşluğuna oturmalıdır; aksi halde shackle içinde gevşek kalır ve gözde hareket eder — halat aşınması başlar. İdeal uyum: thimble dış çap = shackle pin çap × 1.1 – 1.3.
Thimble Muayenesi
- Deformasyon: Thimble düzlüğü kaybetmiş mi
- Açılma: İki ucu ayrılmış mı (açılı thimble)
- Halat sıkışması: Thimble halat üzerine baskı uygulamış mı
- Korozyon: Pas, yeşil oksit birikmesi
- Yüzey çatlağı: Özellikle iç kavis bölgesinde
- Halat gözü: Thimble etrafında halat aşınması
Deformasyon tespit edilirse thimble + halat gözü birlikte yenilenir.
Thimbleli vs Thimblesiz Göz Karşılaştırması
| Özellik | Thimbleli | Thimblesiz |
|---|---|---|
| Halat kopma yükü | %85-95 | %70-75 |
| Göz ömrü | 3-5 yıl | 3-6 ay |
| Yorulma direnci | Yüksek | Düşük |
| Shackle teması | Temiz | Halat aşınır |
| Ek maliyet | Düşük | – |
| Kurulum süresi | +2-3 dk | – |
| Güvenlik | Yüksek | Düşük |
Hangi Uygulamada Thimble Şart?
- Endüstriyel sapan uçları
- Vinç halatı çalışma uçları
- Çevrimli kaldırma halatları
- Shackle ile teması olan tüm gözler
- Deniz uygulamaları
- Kritik güvenlik uygulamaları
- Uzun ömürlü sabit gözler
Thimble Gerekmeyen Durumlar
- Geçici bağlantılar (1-2 kullanım)
- Çok kısa süreli çalışma halatı
- Dekoratif uygulamalar
- Resin soket ile sonlandırılmış halat (soket koruma sağlar)
Özel Thimble Türleri
Beckett Thimble (Denizcilik)
Yelken donanımında kullanılan özel şekil. Halat gözü + tekne eye bolt uyumu.
Pear Thimble (Armut Şekli)
Shackle pin için özel geometri. Shackle uzunlamasına oturur.
Sailmaker Thimble
Yelken halatı için geleneksel sac thimble.
Mini Thimble
Çok küçük çap halatlar (2-4 mm) için. Tel halat (spring wire) uygulamaları.
Sık Yapılan Thimble Hataları
- Thimblesiz göz oluşturma
- Yanlış iç çap (halat thimble içinde gevşek)
- Thimble shackle pini ile uyumsuz
- Eski deforme thimble tekrar kullanımı
- Light duty yerine endüstriyel kullanım
- Şekil (heart vs standard) uyumsuzluğu
- Paslanmaz halat ile galvanizli thimble (galvanik korozyon)
- Montaj sırasında thimble ters takma
Thimble ile Halat Arasında Galvanik Çift
Paslanmaz çelik halat kullanıyorsanız thimble da paslanmaz (316) olmalı. Galvanizli thimble ile paslanmaz halat temasında galvaniz çinko hızla paslanır (galvanik korozyon). Bu etki nemli ortamda dramatik olur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Thimble şart mı?
Kritik ve çevrimli uygulamalarda evet. Geçici, tek seferlik kullanımda ihmal edilebilir — ama güvenlik açısından her zaman önerilir. Thimbleli göz 3-5 yıl, thimblesiz 3-6 ay dayanır.
Light ve heavy duty farkı?
Heavy duty kalın duvarlı — ağır yük, uzun ömür, endüstriyel. Light duty ince duvarlı — ekonomik, hafif kullanım. Yük kapasitesi ve yorulma ömrü arasında fark %40-60.
Thimble iç çapı halat çapından ne kadar büyük?
Genellikle 1-2 mm. Halat thimble içinde sıkıca oturmalı — çok gevşekse göz içinde hareket eder, çok sıkıysa halat ezilir.
Paslanmaz thimble değer mi?
Deniz, kimya, gıda ortamında evet — galvanizli 1-2 yılda paslanırken paslanmaz 10+ yıl dayanır. İç mekan standart kullanımda galvanizli yeterli.
Kaç yılda bir değiştirilir?
Doğru kullanım ile thimble halat değişim süresine kadar kullanılır (3-8 yıl). Deformasyon, korozyon veya yapısal hasar tespit edilirse derhal değiştirilir.
Thimble kendi başına kaç yük taşır?
Thimble yük taşıyan eleman değildir — halatın gözünü korur. Yük halat + göz kombinasyonu tarafından taşınır. Thimble halat kopma yükünün maksimum oranda korunmasına hizmet eder.
Açık thimble açılabilir mi?
Thimble zaman içinde veya aşırı yükleme ile açılabilir (iki ucu ayrılır). Bu olduğunda thimble koruma etkinliğini kaybeder — yenilenmeli.
Thimble üzerindeki işaretler?
Endüstriyel thimble üzerinde üretici logosu, boyut (halat çap), malzeme kodu bulunur. Kritik uygulamalar için CE işareti gereklidir. Sertifikasız thimble resmi denetimde sorun yaratır.
Polyester halatta thimble kullanılır mı?
Evet, polyester yuvarlak sapan gözlerinde de thimble kullanılır. Sentetik thimble (polyamid) özel olarak üretilir — metal thimble sentetik halatı aşındırabilir.
Tubular thimble ne zaman kullanılır?
Küçük çap halatların mekanik swage splice’ında veya özel uygulamalarda (örn. elektrik iletken halat). Standart U şekli thimble’a göre daha az yaygın ama özel durumlarda optimum.
Thimble: Halat Gözünün Koruyucusu
Thimble; küçük bir aksesuar ama halat gözünün ömrünü 10 kat uzatan, kopma yükünü %15-20 koruyan ve güvenlik katsayısı açısından kritik bir bileşendir. Doğru seçim (halat çapı + shackle uyumu), doğru montaj (hand splice, klemens veya swage ile) ve uygun malzeme (galvanizli veya paslanmaz) birlikte halat sisteminin en kritik noktasını koruma altına alır.
Yeni Doğan Çelik Halat, Light Duty, Heavy Duty, Solid ve Tubular thimble çeşitlerini tüm halat çaplarında tedarik eder. Galvanizli ve paslanmaz 316 seçenekler ile uygulamanıza uygun çözüm sunarız. Detay için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilir, Hardware sayfamıza göz atabilirsiniz.